Department of Environmental Quality Promotion
Ministry of Natural Resources and Environment

22 May (International Biodiversity Day)

22 May 2022

Share

Share on email

Views

Author : Uthai Moolpak

วันสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ (International Biodiversity Day)

.

แม้ในปัจจุบันวิทยาการและเทคโนโลยีของมนุษย์จะพัฒนาและก้าวหน้าอย่างรวดเร็วและเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของมนุษย์ก็ตาม แต่เราก็ยังคงต้องพึ่งพาระบบนิเวศที่อุดมสมบูรณ์ที่มีน้ำ อาหาร ยา เสื้อผ้า เชื้อเพลิง ที่อยู่อาศัย และความหลากหลายทางชีวภาพ

.

ความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity) หมายถึง การมีสิ่งมีชีวิตนานาชนิด นานาพันธุ์ในระบบนิเวศอันเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย ซึ่งมีมากมายและแตกต่างกันทั่วโลก หรือ การที่มีชนิดพันธุ์ (species) สายพันธุ์ (genetic) และระบบนิเวศ (ecosystem) ที่แตกต่างหลากหลายบนโลก กล่าวคือ ความหลากหลายทางชีวภาพ คือ ความหลากหลายของชนิดพันธุ์ สายพันธุ์ และระบบนิเวศ ทำให้มนุษย์และสิ่งมีชีวิตอื่นสามารถเลือกการบริโภคได้ เช่น ข้าว หากมีความหลากหลายของสายพันธุ์ เราสามารถเลือกบริโภคข้าวจ้าว ข้าวหอมมะลิ ข้าวเหนียว ข้าวไรซ์เบอร์รี่ ข้าวญี่ปุ่นได้ แต่หากความหลากหลายของสายพันธุ์ลดลง เราอาจเลือกบริโภคได้เพียงข้าวเหนียวและข้าวจ้าวได้เท่านั้น เป็นต้น

.

จากที่กล่าวมานั้น เป็นเพียงตัวอย่างที่ทำให้เห็นภาพและเข้าใจได้โดยง่ายเท่านั้น แต่มากไปกว่านั้นความหลากหลายทางชีวภาพอาจสามารถมองเป็นภาพรวมของการมีทรัพยากร หากทรัพยากรลดลง ราคาของทรัพยากรนั้นก็จะมีราคาที่สูงขึ้น อาจกระทบต่อเศรษฐกิจ และผลกระทบเชิงลบในด้านสังคมคือ การแก่งแย่งทรัพยากรที่เหลืออยู่ การกักตุนอาหาร ความไม่เท่าเทียมและความเหลื่อมล้ำรวมถึงปัญหาอาชญากรรมอาจเพิ่มสูงขึ้น ดังประโยคที่เราเคยได้ยินบ่อยครั้งว่า ไม่มีมนุษย์ ธรรมชาติอยู่ได้ แต่ถ้ามนุษย์ไม่มีธรรมชาติ มนุษย์อยู่ไม่ได้

.

ในทางกลับกัน หากเรามีความหลากหลายทางชีวภาพเพิ่มสูงขึ้น ระบบนิเวศจะอุดมสมบูรณ์ เต็มไปด้วยพืชป่า ธัญญาหารล่อเลี้ยงชีวิตสัตว์ป่าน้อยใหญ่

.

ในภาคการเกษตร เกษตรกรสามารถเลือกเพาะปลูกได้หลากหลายชนิดพันธุ์มากยิ่งขึ้น สามารถสลับสับเปลี่ยนชนิดพันธุ์ได้ มีรายได้จากการจำหน่ายสินค้าทางการเกษตรที่หลากหลาย ส่งผลต่อมายังผู้บริโภคที่สามารถเลือกบริโภคได้หลากหลายมากยิ่งขึ้นและได้สินค้าในราคาที่ย่อมเยา สำหรับในภาคอุตสาหกรรมและภาคธุรกิจ ต้นทุนของทรัพยากรที่จัดซื้อเข้ามาประกอบกิจการหรือทำกิจกรรมภายในจะมีต้นทุนที่น้อยเมื่อเปรียบเทียบกับในสถานการณ์ที่ความหลากหลายทางชีวภาพลดน้อยลง

.

ด้วยเหตุนี้ องค์การสหประชาชาติจึงได้ประกาศเมื่อเดือนธันวาคม ค.ศ. 2000 ให้วันที่ 22 พฤษภาคมของทุกปี เป็น วันสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ (International Biodiversity Day)” เพื่อรำลึกถึงวันที่อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (Convention on Biological Diversity : CDB) เริ่มมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม ค.ศ. 1992

.

กว่าสองทศวรรษที่ผ่านมา องค์การสหประชาชาติได้บันทึกสถิติภัยพิบัติครั้งใหญ่ได้มากกว่า 7,000 เหตุการณ์ ซึ่งได้คร่าชีวิตผู้คนถึง 1.2 ล้านชีวิตและบาดเจ็บอีกกว่า 4 พันล้านชีวิต แต่มนุษย์ก็ไม่อาจป้องกันตนเองจากภัยพิบัติเหล่านี้ได้ เราจึงต้องพึ่งพาระบบทางธรรมชาติ (Natural System) มาป้องกันเราจากภัยพิบัติที่มีโอกาสเกิดขึ้นและยังคงทวีความรุนแรงและถี่มากยิ่งขึ้น ซึ่งมีสาเหตุจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change)

.

ระบบนิเวศป่าชายเลน คือ ระบบนิเวศที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง มักเป็นสถานที่แรกที่ป้องกันคลื่นและภัยน้ำท่วม ด้วยลักษณะพิเศษที่มีเอกลักษณ์และโดดเด่นของระบบนิเวศป่าชายเลนที่มีพันธุ์พืชที่โดดเด่นมีความจำเพาะเจาะจง โดยพืชเหล่านี้มักมีระบบรากที่บางส่วนอยู่เหนือผิวดิน มีลักษณะรากที่หนาและแข็ง มีความสลับซับซ้อน เมื่อภัยพิบัติเกิดขึ้น เช่น พายุที่ทำให้เกิดคลื่นและลมที่รุนแรง ป่าชายเลนเปรียบเสมือนป้อมปราการด่านแรกที่คลื่นและลมต้องเคลื่อนที่ผ่าน แต่ด้วยลักษณะพิเศษของพืชพันธุ์ที่โดดเด่นในระบบนิเวศป่าชายเลน จึงทำให้เกิดการชะลอตัวลงของคลื่นและลม บางส่วนสามารถผ่านป้อมปราการเหล่านี้ไปได้ แต่กว่าจะเคลื่อนตัวไปยังบริเวณที่พักอาศัยของมนุษย์ ลมและคลื่นเหล่านี้ก็มีความรุนแรงลดต่ำลง จนกระทั่งหลายพื้นที่แทบไม่ได้รับผลกระทบเลยหรือได้รับผลกระทบที่มีความรุนแรงในระดับปานกลางถึงระดับต่ำมาก แต่หากไม่มีระบบนิเวศป่าชายเลนในพื้นที่เลย ชุมชนและที่พักอาศัยของมนุษย์คงจะต้องเผชิญและรับแรงกระแทกจากคลื่นและลมพายุเหล่านี้โดยตรงอย่างรุนแรง

.

จากที่กล่าวมานี่เองจึงเป็นบทบาทและความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพ ที่พลเมืองไทยและพลเมืองจากนานาประเทศทั่วโลกหันมาให้ความสนใจและดูแลรักษากันมากยิ่งขึ้น

.

.

เราจะสามารถมีส่วนช่วยป้องกันและลดผลกระทบจากภัยพิบัติเหล่านี้ลงได้อย่างไรบ้าง ?

จากสื่อวิดีทัศน์ของ United Nations Biodiversity ได้ให้คำแนะนำ ดังนี้

  • ลงทุน “โครงสร้างพื้นฐานสีเขียว” (investing in “green infrastructure”)
  • มีทุนวิจัยด้านเทคโนโลยีและด้านเทคโนโลยีชีวภาพ (funding research into technology and biotechnology)
  • ขยายพื้นที่คุ้มครองและกำหนดมาตรการอนุรักษ์ในแต่ละพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ (expanding protected areas and other effective area-based conservation measures)
  • ส่งเสริมการฟื้นฟูระบบนิเวศและเพิ่มการกักเก็บคาร์บอนในดิน (promoting ecosystem restoration and addressing soil carbon)

.

ความหลากหลายทางชีวภาพ มีความสำคัญต่อการดำรงอยู่ของสรรพชีวิต ไม่ใช่เพียงแต่สิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติเท่านั้น ภายในสิ่งแวดล้อมเมืองเราก็สามารถพบความหลากหลายทางชีวภาพในรูปแบบสิ่งมีชีวิตนอกเหนือจากมนุษย์ เช่น กระรอก สุนัข แมว แมลง สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ ต้นไม้ เป็นต้น ซึ่งหากภายในเมืองไม่มีความหลากหลายทางชีวภาพเลย นั่นหมายถึง การมีมนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตเดียวภายในเมือง พร้อมกับสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น เช่น สิ่งก่อสร้าง  ยานพาหนะ สิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ เป็นต้น ซึ่งเราอาจสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ แต่ถ้าปราศจากสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ภายในสิ่งแวดล้อมเมือง การดำรงชีวิตเราในเชิงของความรู้สึกและอารมณ์ของเราอาจมีความแตกต่างมากกว่าเดิม เนื่องจากมีเพียงมนุษย์กับสิ่งที่ไม่มีชีวิตที่ไร้ความรู้สึกและจิตใจ รวมทั้งการบริโภคของเราก็จะเปลี่ยนไป เราจะต้องมีการนำเข้าสินค้าในระยะทางที่ไกลขึ้นและมีราคาที่สูงขึ้น

.

ดังนั้น ความหลากหลายทางชีวภาพมีความสอดคล้องและเกี่ยวเนื่องเชื่อมโยงกับการดำรงชีวิตของมนุษย์ทุกคน รวมทั้งสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ เช่นกัน ด้วยเหตุนี้ในวันที่ 22 พฤษภาคมของทุกปีจึงมีความสำคัญเป็นอย่างมากต่อทุกชีวิตบนโลกใบนี้ เพียงแค่ 1 คนหันมาตระหนักและให้ความสำคัญ แนวโน้มของการเปลี่ยนแปลง
ย่อมเปลี่ยนไปในทิศทางที่ดีขึ้นและอาจส่งต่อสิ่งเหล่านี้ไปสู่ผู้อื่น สุดท้ายแล้วย่อมก่อเกิดเป็นการเปลี่ยนแปลง
ที่ยิ่งใหญ่

.

.

HiddenChess เขียนและแปล

 

เอกสารอ้างอิง

Convention on Biological Diversity. International Day for Biological Diversity – 22 May (Online).

Retrieved May 12, 2022, from https://www.cbd.int/idb/

International Institute for Sustainable Development (IISD). A brief history of the convention on

biological diversity (Online). Retrieved May 12, 2022, from https://enb.iisd.org/vol09/0907001e.html#:~:text=The%20Convention%20on%20Biological%20Diversity%2C%20was%20opened%20for%20signature%20at,and%20to%20share%20its%20benefits.

United Nations. International Day for Biological Diversity 22 May (Online). Retrieved May 12,

2022, from https://www.un.org/en/observances/biological-diversity-day

United Nations Biodiversity. Biodiversity Day (Online). Retrieved May 17, 2022, from

https://fb.watch/d46ysUW7S5/

 

อ้างอิงรูปภาพ

United Nations. UN Biodiversity Conference (COP 15) (Online). Retrieved May 18, 2022, from

https://www.un.org/sustainabledevelopment/goal-of-the-month-editorial-april-2022/

Share on email

Related

7 June 2022
สิ่งแวดล้อมศิลปกรรม สิ่งแวดล้อม สามารถเป็นได้ทั้งธรรมชาติและสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ตึกสูงระฟ้าไปจนถึงถนนลาดยางมะตอย ยอดภูผาสูงชันปะทะสายลม ล้วนแล้วแต่เป็นสิ่งแวดล้อมด้วยกันทั้งสิ้น ขึ้นอยู่กับว่า “สิ่งที่เราสนใจคืออะไร” โดยทั่วไปแล้วสิ่งแวดล้อมมักหมายถึงสิ่งแวดล้อมของมนุษย์
Views
1 June 2022
EIA กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact Assessment) หรือ EIA ตามความในมาตรา
Views
23 May 2022
วันเต่าโลก (World Turtle Day) กระดองหนาและแข็งเมื่อโตเต็มวัย ออกลูกเป็นไข่ เดินสี่ขา เคลื่อนที่ช้าขณะอยู่บนบก มีทั้งสายพันธุ์บนบกและทะเล
Views

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • Always Active

Save